ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ

Fruit worker with a sack of ammonium sulphate

Ποιο κάτω αναφέρονται κάποια παραδείγματα προβλημάτων αναφορικά με τα εργατικά δικαιώματα και την περιβαλλοντική καταστροφή στη βιομηχανία παραγωγής μπανάνας, τα οποία είναι κοινά στη παραγωγή τροπικών φρούτων.

Εργατικά δικαιώματα και συνθήκες εργασίας

Κάτω από ποιες συνθήκες καλλιεργούν και οργώνουν οι εργάτες μπανάνες;

Ξένοι εργάτες

Σε κάποιες χώρες όπως τη Δομινικανή Δημοκρατία και η Κόστα Ρίκα, οι εργάτες στις φυτείες μπανάνας είναι μετανάστες, με τα εργατικά και κοινωνικά τους δικαιώματα να μην λαμβάνονται αρκετά υπόψη – αν λαμβάνονται καθόλου. Πολλοί εργάτες επίσης προσλαμβάνονται μέσω υπεργολάβων, γεγονός το οποίο καθιστά το εργατικό δυναμικό πιο φτηνό, πιο ευέλικτο και αρκετά πιο δύσκολο στο να οργανωθεί σε συνδικαλιστικές οργανώσεις.

Εργαζόμενες Γυναίκες

Οι εργαζόμενες γυναίκες είναι ιδιαιτέρως ευάλωτες. Συνήθως εργάζονται μέχρι και 14 ώρες την ημέρα, χωρίς πληρωμή για υπερωρίες, χωρίς την ελευθερία οργάνωσης και χωρίς κανένα σεβασμό προς τα δικαιώματα τους. Οι γυναίκες απολύονται λόγω εγκυμοσύνης, δεν έχουν δικαιώματα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και ούτε δικαιώματα μητρότητας και αρκετές βιώνουν περιστατικά σεξουαλικής παρενόχλησης στο χώρο εργασίας τους. Οι εργαζόμενες γυναίκες σε χώρες όπως το Εκουαδόρ και Κόστα Ρίκα αντιπροσωπεύουν μονάχα το 13% του εργατικού δυναμικού, αφού πολλοί εργοδότες τις βλέπουν ως εργαζόμενες με ψηλό κόστος και ψηλό ρίσκο εργοδοσίας.

Συνδικαλιστικές Οργανώσεις/Συντεχνίες και εργατικά δικαιώματα – η σημασία της ανεξάρτητης φωνής

Η συμμετοχή σε συνδικαλιστικές οργανώσεις σε ορισμένες χώρες εξαγωγής μπανάνας είναι χαμηλή λόγω των διαδεδομένων τακτικών κατά των οργανώσεων που υπάρχουν συχνά από εθνικές και πολυεθνικές εταιρίες παραγωγής μπανάνας. Στη Γουατεμάλα, οι εργάτες σε φυτείες μπανάνας βιώνουν κάποιες από τις αθλιότερες συνθήκες και οι ακτιβιστές συνδικαλιστικών οργανώσεων πολύ συχνά βιώνουν διακρίσεις, βία και σε ορισμένες περιπτώσεις μέχρι και θανάτωση. Στην Κόστα Ρίκα, οι εταιρίες παραγωγής μπανάνας χρησιμοποιούν το “Solidarismo” ως υποκατάστατο των ανεξάρτητων συνδικαλιστικών οργανώσεων, μειώνοντας έτσι τις προσπάθειες που καταβάλλονται από τις νόμιμες συνδικαλιστικές οργανώσεις.

Κατά μήκος της βιομηχανίας, συχνά παρουσιάζονται παραβάσεις σε εθνικές και διεθνείς νομοθεσίες – όπως για παράδειγμα το δικαίωμα συμμετοχής σε μια ανεξάρτητη συνδικαλιστική οργάνωση, ανεξαρτήτως από την επικύρωση τους από τη κυβέρνηση της χώρας παραγωγής. Τα τελευταία χρόνια υπήρξε μια κινητοποίηση ιδιωτικοποίησης των προτύπων εργασίας πιστοποιώντας τις φυτείες μπανάνας.

Ωστόσο, εάν επιθυμούμε να δούμε πραγματική βελτίωση στην κατάσταση εργασίας, πρέπει πρώτα να διασφαλίσουμε πως οι εργάτες έχουν την ελευθερία οργάνωσης συνδικαλιστικών οργανώσεων, έχοντας έτσι τη δυνατότητα να βελτιώσουν από μόνοι τους τις συνθήκες εργασίας τους μέσω συλλογικών διαπραγματεύσεων και τη μεταγενέστερη εφαρμογή των βασικών εργατικών τους δικαιωμάτων.

Περιβάλλον

Η παραγωγή μπανάνας μπορεί να αποτελέσει πραγματική καταστροφή για το φυσικό περιβάλλον. Γνωρίζεις γιατί;

Οι περισσότερες μπανάνες που εισάγονται στην Ευρώπη καλλιεργούνται σε φυτείες μεγάλης κλίμακας στη Λατινική Αμερική και όλο και περισσότερο στην Αφρική. Οι εντατικές μέθοδοι παραγωγής μεγιστοποιούν την παραγωγικότητα αλλά προκαλούν σοβαρή ζημιά στο περιβάλλον: Εκτός των άλλων υπάρχει:

  • Μόλυνση στα υδάτινα ρεύματα
  • Τεράστιες μάζες αποβλήτων
  • Διάβρωση του εδάφους
  • Επαυξημένος κίνδυνος πλημύρας
  • Αποψίλωση δασών και καταστροφή βιότοπων
  • Καταστροφή γονιμότητας του εδάφους, απαιτώντας υψηλή χρήση λιπασμάτων.

Γιατί χρησιμοποιούνται χημικά στις φυτείες;

Οι φυτείες μπανάνας είναι μονοκαλλιέργειες, στις οποίες μπορεί να καλλιεργηθεί μόνο ένα είδος φυτείας. Το 97% του παγκόσμιου εμπορεύματος μπανάνας, προέρχεται από μια ποικιλία μόνο, την “Cavendish”. Η εν λόγω έλλειψη γενετικής ποικιλίας κάνει τα φυτά πιο ευάλωτα στα παράσιτα, στους μύκητες και στις ασθένειες, γεγονός που οδηγεί στην παρατεταμένη χρήση εντομοκτόνων και φυτοφάρμακων στις φυτείες. Καθώς τα παράσιτα και οι ασθένειες προσαρμόζονται, πρέπει να χρησιμοποιούνται ακόμη πιο επιβλαβή και ισχυρότερα φυτοφάρμακα. Πλέον οι περισσότεροι ιδιοκτήτες φυτειών ξοδεύουν περισσότερα χρήματα στα φυτοφάρμακα παρά στο εργατικό τους δυναμικό. Τα λιπάσματα και τα φυτοφάρμακα μολύνουν τα υδατικά κανάλια με κύριο αποτέλεσμα τον θάνατο των ψαριών και τη καταστροφή της υδάτινης ζωής συμπεριλαμβανομένων των κοραλλιογενών υφάλων. Τα χημικά που δεν αποθηκεύονται με ιδιαίτερη προσοχή διαρρέουν στα εδαφικά και υδάτινα ρεύματα. Το μολυσμένο νερό καταλήγει να χρησιμοποιείται ως πόσιμο, για μαγείρεμα και για πλύσιμο.

Παρομοίως, η παραγωγή ανανά αποτελείται από φυτείες μονοκαλλιέργειας μεγάλης κλίμακας, οι οποίες ανήκουν σε ένα μικρό αριθμό εθνικών και πολυεθνικών εταιρειών παραγωγής φρούτων. Οι καλλιεργητές χρησιμοποιούν 10 με 15 φορές περισσότερα φυτοφάρμακα στις φυτείες ανανά παρά σε οποιεσδήποτε άλλες φυτείες, και η χρήση τοξικών εντομοκτόνων μπορεί να έχει τραγικό αποτέλεσμα σε περιοχές τροπικών δασών, όπου οι έντονες βροχές μεταφέρουν τα δηλητηριώδη φάρμακα στις υδάτινες πηγές της περιοχής, μολύνοντας έτσι τη πηγή νερού οποιασδήποτε κοινότητας βρίσκεται σε απόσταση περίπου 100 μέτρων από τη φυτεία.

Οι κίνδυνοι χρήσης φυτοφαρμάκων

Τα φυτοφάρμακα ψεκάζονται με τα χέρια με αεροψεκασμό. Υπολογίζεται ότι το 85% των χημικών που ψεκάζονται από αεροπλάνα δεν προσγειώνονται πάνω στις φυτείες αλλά στη γύρω περιοχή με αποτέλεσμα να πέφτουν στους εργάτες, τα σπίτια και το φαγητό τους. Οι νομοθεσίες που απαγορεύουν την διεξαγωγή ψεκασμών την ώρα που βρίσκονται οι εργάτες στις φυτείες συχνά παραβιάζονται. Το αντίκτυπο στην υγεία των εργατών αλλά και των ντόπιων κατοίκων από τους έντονους ψεκασμούς φυτοφαρμάκων είναι τεράστιο και καλά τεκμηριωμένο, και το φάσμα του περιλαμβάνει από κατάθλιψη και αναπνευστικά προβλήματα μέχρι και καρκίνο, αποβολές εμβρύων και εκ γενετής ανωμαλίες.